Nakit yönetimi · 12 dk okuma · Güncellendi: 2026-10-12

Nakit akışı yönetimi: kârlı ama nakitsiz kalmamak için 13 haftalık plan

Satışlar artarken hesabın boşalması bir paradoks değil, bir zamanlama sorunu. Bu yazıda o zamanlamayı 13 haftalık bir tabloyla nasıl yöneteceğinizi anlatıyoruz.

Kısaca

• Kâr faturayı kestiğiniz anda, nakit ise müşteri ödediğinde oluşur; vadeli satış yapan büyüyen bir şirket kârlı olduğu hâlde ödeme günü sıkışabilir.
• 13 haftalık nakit akışı tahmini, açılış bakiyesine haftalık beklenen tahsilatları ekleyip ödemeleri düşerek önümüzdeki çeyreğin her haftası için kapanış bakiyesi üretir.
• Nakit dönüşüm döngüsü, alacak tahsil süresi ile stok bekleme süresinin toplamından tedarikçi ödeme süresinin çıkarılmasıyla bulunur ve paranın kaç gün işletmede bağlı kaldığını gösterir.
• Güvenlik tamponu, en az birkaç haftalık zorunlu sabit gideri karşılayacak nakittir; tahmin tablosunda kapanış bakiyesi bu çizginin altına inen hafta erken uyarıdır.
• Tek bir tahmin yerine baz, kötümser ve iyimser üç senaryo hazırlamak, tahsilat gecikmesinin hangi haftada sorun çıkaracağını önceden gösterir.

Atlas Kahve Kavurma, Ağustos'u şirket tarihinin en iyi ayı olarak kapattı: üç yeni otel müşterisi, iki zincir kafe, cirosu bir önceki yılın aynı ayının neredeyse iki katı. Eylül'ün ikinci haftasında kurucu, Brezilya'dan gelecek yeşil çekirdek için tedarikçiye ödeme yapmak istediğinde banka hesabında yeterli para yoktu.

Şirket kârlıydı. Muhasebe kayıtları kusursuzdu. Sorun, paranın nerede olduğuydu: kafelerin ve otellerin hesabında, 45 ve 60 gün vadeli faturalarda. Bu yazının sonunda, aynı sürprizi yaşamamak için her pazartesi on beş dakikada güncelleyebileceğiniz bir tabloya sahip olacaksınız.

Bölüm 1 · Paradoks Kârlı bir şirket neden nakitsiz kalır?

Kârlı ama nakitsiz şirket, gelir tablosunda kâr ettiği hâlde ödeme günü gelen yükümlülüklerini karşılayacak parası olmayan şirket demektir. Kâr bir ölçüm, nakit bir varlıktır; ikisi farklı anlarda oluşur.

Bir faturayı kestiğiniz gün, muhasebe açısından satışınız ve kârınız oluşur. Ama para, müşterinin vadesi geldiğinde ve gerçekten ödediğinde gelir. Bu arada siz hammaddeyi almış, personelin maaşını ödemiş, kirayı yatırmışsınızdır.

İşin ironik tarafı şudur: şirket ne kadar hızlı büyürse bu boşluk o kadar açılır. Her yeni sipariş, bugün harcanan ama haftalar sonra geri dönen bir para demektir. Büyüme, nakit tüketen bir faaliyettir.

• 60 gün Alacaklı KOBİ ise TTK'ya göre sözleşmeyle kararlaştırılabilecek azami ödeme süresi
• 30 gün Sözleşmede süre yoksa faturanın alınmasından sonra temerrüdün başladığı süre
• 13 hafta Bir çeyreği haftalık ayrıntıda gösteren tahmin ufku

Bu kural bilinmeden verilen 90, 120 günlük vadeler, büyüyen KOBİ'lerin nakit sıkışmasının en sık nedenlerinden biridir. Peki o boşluğun kaç gün ve kaç lira olduğunu nasıl ölçersiniz?

Bölüm 2 · Ölçü Nakit dönüşüm döngüsü nedir, nasıl hesaplanır?

Nakit dönüşüm döngüsü, işletmenin tedarikçiye ödediği paranın satış ve tahsilat yoluyla kasaya geri dönmesine kadar geçen gün sayısıdır. Formülü şudur: alacak tahsil süresi + stok bekleme süresi − tedarikçi ödeme süresi.

1. Hammadde alımı — Tedarikçi faturası
2. Stokta bekleme — Kavurma, paketleme
3. Satış faturası — Kâr burada oluşur
4. Vade süresi — Müşteri hesabında
5. Tahsilat — Nakit burada oluşur

Basitleştirilmiş bir hesaptır; stok ve tedarikçi sürelerini satışların maliyetiyle hesaplamak daha hassas sonuç verir. Ama yönü değiştirmez: tahsil süresini 10 gün kısaltmak yaklaşık 263.000 TL'yi serbest bırakır.

Son satırdaki rakam, çoğu işletme sahibinin hiç hesaplamadığı bir şeyi söyler: büyümek için bankadan kredi aramadan önce, kendi alacaklarınızda ne kadar para beklediğini bilmek. Tahsil süresini kısaltmanın yollarını alacak tahsilatını hızlandırma yazısında ayrıca anlattık.

Döngüyü bilmek size "ne kadar" sorusunun cevabını verir. "Ne zaman" sorusunun cevabı için ise haftalık bir takvime ihtiyacınız var.

Bölüm 3 · Yöntem 13 haftalık nakit akışı tahmini nasıl hazırlanır?

13 haftalık nakit akışı tahmini, bugünkü nakit bakiyesinden başlayarak önümüzdeki 13 haftanın her biri için beklenen girişleri ve çıkışları yazıp hafta sonu bakiyesini öngören tablodur. 13 hafta tam bir çeyreği kapsar: ödeme sorunlarını önceden görecek kadar uzun, tahminleri gerçekçi tutacak kadar kısadır.

Yöntemin gücü haftalık ayrıntıdadır. Aylık bir plan Eylül sonunda artıda görünebilir, ama ayın ikinci haftasında hesabın eksiye düştüğünü saklar. Maaş, kira ve vergi gibi ödemeler belirli günlere yığılır; tahsilatlar ise dağınıktır.

Tabloyu kurmanın beş adımı

1. Açılış bakiyesini netleştirin

   Tüm kasa ve banka hesaplarının bugünkü toplamını alın. Heyşirket'te Nakit & Banka ekranındaki TRY hesap bakiyesi göstergesi bu rakamı verir; önce bakiyelerin banka ekstresiyle tuttuğundan emin olun.

   

2. Tahsilatları vadesine göre yazın

   Açık faturaları vade tarihine göre haftalara dağıtın. Her müşterinin gerçek ödeme alışkanlığını kullanın: vadeden ortalama 10 gün geç ödeyen bir müşterinin tahsilatını bir iki hafta ileri kaydırın.

   

3. Çek ve senetleri ekleyin

   Portföydeki alınan çekleri vade haftasına giriş, verdiğiniz çek ve senetleri ödeme haftasına çıkış olarak yazın. Çek & senet takibi bölümü bunları vadesine göre sıralı listeler.

   

4. Zorunlu ödemeleri takvime yerleştirin

   Maaş, SGK primi, kira, vergi ödemeleri, kredi taksitleri ve tedarikçi vadelerini ait oldukları haftaya yazın. Vergi ve SGK ödeme günlerini mali müşavirinizle bir kez netleştirip her ay aynı satıra koyun.

5. Her pazartesi güncelleyin

   Geçen haftanın gerçekleşenini tahminle karşılaştırın, tabloyu bir hafta ileri kaydırıp 13. haftayı ekleyin. Sapmaların nedenini not etmek, tahminlerinizi her ay daha isabetli yapar.

Tahsilat varsayımı nasıl kurulur?

Tablonun en zor satırı tahsilattır, çünkü sizin değil müşterinin kararına bağlıdır. Burada en yaygın hata, her faturanın vade gününde ödeneceğini varsaymaktır. Bunun yerine müşterilerinizi geçmiş ödeme davranışlarına göre birkaç gruba ayırın ve her gruba bir gecikme payı verin.

Bu gruplama ilk ay kaba olacaktır. Her pazartesi gerçekleşeni tahminle karşılaştırdıkça hangi müşterinin hangi gruba ait olduğu netleşir ve tablonuzun isabeti belirgin biçimde artar.

Tabloyu okuyan herkes 6. haftayı görür: büyük bir yeşil çekirdek ödemesi, kapanış bakiyesini 57.000 TL'ye düşürüyor. Bu, bugünden altı hafta önce bilinen bir sorundur; yani çözmek için altı haftanız var. Ama 57.000 TL tehlikeli mi, yoksa yeterli mi?

Bölüm 4 · Tampon Nakit güvenlik tamponu ne kadar olmalı?

Nakit güvenlik tamponu, beklenmedik bir tahsilat gecikmesinde bile zorunlu ödemeleri aksatmamak için hesapta her zaman tutulan asgari nakit tutarıdır. Herkese uyan tek bir oran yoktur; yaygın bir başlangıç noktası, birkaç haftalık zorunlu sabit gideri karşılayacak bir tutar belirlemektir.

Zorunlu sabit gider; maaş, SGK, kira, kredi taksidi ve kesintisi mümkün olmayan abonelikler gibi satış olsun olmasın ödenen kalemlerdir. Tedarikçi ödemelerini bu hesaba katmayın, çünkü onlar satışla birlikte artar ve azalır.

Tahsilatları dalgalı olan, birkaç büyük müşteriye bağlı ya da mevsimsel satış yapan işletmeler kapsamayı uzatmayı düşünebilir.

Şimdi 6. haftaya geri dönün. 57.000 TL'lik kapanış, 120.000 TL'lik tamponun yarısının altında kalıyor. Tablo kırmızı yanıyor; üstelik bu henüz iyimser bir varsayımla hesaplanmış bir tablo.

Bölüm 5 · Senaryolar Senaryo analizi: ya müşteriler iki hafta geç öderse?

Senaryo analizi, aynı nakit tahminini farklı varsayımlarla yeniden hesaplayıp en kötü durumda hangi haftanın sorunlu olduğunu görmek demektir. Tek bir tahmin size bir sayı verir; üç senaryo size bir aralık verir.

Kötümser senaryoda hesap eksiye düşüyor. Bu bir kehanet değil, bir hazırlık listesidir: o haftaya gelmeden hangi kolu çekeceğinize bugün karar verebilirsiniz. Senaryoları her hafta yeniden kurmanız gerekmez; varsayımları tablonun yanına yazın ve yalnızca büyük bir müşteri ya da ödeme değiştiğinde güncelleyin.

1. Tahsilatı öne çekmek: gecikmiş faturalar için 2. haftadan itibaren hatırlatma, büyük müşterilere erken ödeme indirimi teklifi.
2. Ödemeyi yeniden zamanlamak: yeşil çekirdek tedarikçisiyle ödemeyi iki taksite bölmek için şimdiden konuşmak; altı hafta önce yapılan bir talep, iki gün önce yapılandan çok daha kolay kabul görür.
3. Harcamayı ertelemek: yeni kavurma makinesi gibi ertelenebilir yatırımları bir çeyrek kaydırmak.
4. Finansmanı önceden ayarlamak: gerekiyorsa kısa vadeli kredi limitini, ihtiyaç doğmadan bankayla görüşmek.

Bölüm 6 · Uygulama Bu tabloyu Heyşirket verileriyle nasıl beslersiniz?

13 haftalık tahmin, iyi verilmiş üç cevaba dayanır: bugün ne kadar param var, kim bana ne zaman ödeyecek, ben kime ne zaman ödeyeceğim. Heyşirket'te bu üç cevap üç ayrı ekranda durur.

Raporun mantığını ve sınırlarını nakit akışı raporu rehberinde anlattık. Kısaca: rapor geçmişi, 13 haftalık tablo geleceği gösterir; ikisini yan yana kullandığınızda tahminleriniz her ay daha az yanılır.

Haftalık 15 dakikalık nakit rutini

• Kasa ve banka bakiyelerinin ekstreyle tuttuğunu kontrol et.
• Geçen haftanın tahmini ile gerçekleşenini karşılaştır, büyük sapmanın nedenini yaz.
• Vadesi geçen faturaları listele ve tahsilat aramalarını planla.
• Önümüzdeki iki haftada vadesi gelen çek ve senetleri kontrol et.
• Tabloyu bir hafta kaydır, 13. haftayı ekle.
• Kapanışı tamponun altına inen ilk haftayı işaretle ve aksiyonunu belirle.

Nakit planı geleceği bilmek için değil, sürprizi altı hafta önceden görmek için yapılır.

Atlas Kahve'nin kurucusu Eylül'deki o günden sonra her pazartesi bu tabloyu açıyor. Yeşil çekirdek ödemesini iki taksite bölmeyi altı hafta önceden konuştu ve tedarikçi kabul etti. Rekor satışlar hâlâ geliyor; artık hesabı boşaltmıyor.

Açılış bakiyenizi bugün netleştirin 13 haftalık tablonun ilk satırı doğru bakiyedir. Kasa ve banka hesaplarınızı Heyşirket'te güncelleyin, çek ve senetlerinizi vadeleriyle portföye ekleyin. Kasa ve bankalara git

Yazar: Heyşirket Editör Ekibi